Ile kosztuje dom w stanie surowym? Ceny, tabele i metoda wyceny na podstawie 63 rzeczywistych kosztorysów z lat 2020–2026. Ceny, tabele i metoda wyceny na podstawie 63 rzeczywistych kosztorysów z lat 2020–2026
Na pytanie „ile kosztuje dom w stanie surowym za metr?” można odpowiedzieć jedną liczbą, ale ta liczba myli się często o 20–30%. Na przykład dwa domy o tej samej powierzchni użytkowej mogą różnić się ceną o połowę, bo jeden stoi na płaskiej działce na ławach, a drugi ma piwnicę, stropy o dużych rozpiętościach i skomplikowany dach.
W tym artykule pokazujemy dane z naszych kosztorysów. Przeanalizowaliśmy 184 pliki wycen stanu surowego otwartego. Do statystyk wybraliśmy jeden ostateczny kosztorys na każdą budowę: 63 domy jednorodzinne z lat 2020–2026. Ponadto nie podajemy nazw inwestycji ani inwestorów. Każdą budowę opisujemy wyłącznie jej powierzchnią użytkową (PU) i cechami konstrukcji.
Na końcu artykułu znajdziesz metodę wyceny w 4 krokach z tabelami. Sprawdziliśmy ją na 27 kosztorysach z lat 2025–2026: dla 16 z nich wynik mieścił się w ±10%, a mediana błędu wyniosła 8,5%.
Jeżeli planujesz budowę – sprawdź nasze realizacje. Dowiedz się więcej o naszej firmie.
Najważniejsze liczby w skrócie
| Wskaźnik (2026, netto) | Wartość |
|---|---|
| Mediana ceny SSO za m² powierzchni użytkowej | ok. 3 730 zł/m² |
| Typowy przedział (środkowe 50% budów) | 3 330–4 110 zł/m² |
| Pełny rozrzut w 2026 | 2 900–5 200 zł/m² |
| Typowy dom 250–350 m² PU | 0,85–1,35 mln zł netto |
| Wzrost ceny za m² 2021 → 2026 (mediana) | +51% (2 460 → 3 730 zł/m²) |
| Wzrost samych stawek jednostkowych 2021 → 2026 | ok. +36% |
| Największy element kosztu | fundamenty z robotami ziemnymi: ok. 37% |
| Struktura ceny | materiały 37%, robocizna 31%, koszty pośrednie 15%, podwykonawcy i sprzęt 11%, zysk ok. 6% |
| VAT dla domu do 300 m² PU | 8% (nadwyżka powyżej 300 m² – 23%) |
1. Czym jest dom w stanie surowym otwartym (SSO)
Dom w stanie surowym otwartym ma kompletną konstrukcję i dach, ale nie ma jeszcze okien i drzwi zewnętrznych. Następnie przychodzi stan surowy zamknięty (SSZ), a na końcu stan deweloperski.
Co wchodzi w zakres SSO (zakres przyjęty w naszych kosztorysach)
| Grupa prac | Zakres |
|---|---|
| Prace przygotowawcze | ogrodzenie tymczasowe, kontenery (biuro, szatnia, WC), zasilanie placu budowy, kontenery na odpady, geodezyjne wytyczenie budynku, dokumenty zgłoszenia |
| Roboty ziemne | zdjęcie humusu, wykop pod fundamenty, obsypanie fundamentów, zasyp wewnętrzny |
| Fundamenty | chudy beton, ławy lub płyta fundamentowa, ściany fundamentowe, izolacja przeciwwilgociowa, termoizolacja (XPS), folia kubełkowa, uziemienie (otok), kanalizacja podposadzkowa, odbiór dna wykopu przez geologa |
| Posadzka na gruncie | zasyp i zagęszczenie, chudy beton, folia, zbrojona płyta posadzki |
| Ściany konstrukcyjne | ściany zewnętrzne i nośne (murowane lub żelbetowe), słupy, wieńce, nadproża |
| Stropy | płyty stropowe, podciągi, belki, wieńce, schody żelbetowe |
| Dach | więźba lub stropodach, membrana, łaty i kontrłaty, pokrycie, obróbki blacharskie, rynny i rury spustowe, okna dachowe lub wyłaz, wyposażenie dachu |
| Kominy | kominy systemowe z okuciem i czapami |
| Ściany działowe | murowane z pustaków lub bloczków, z nadprożami |
Czego zwykle nie ma w cenie SSO
| Pozycja | Gdzie się pojawia |
|---|---|
| Okna, drzwi zewnętrzne, bramy garażowe | stan surowy zamknięty |
| Warstwy wykończeniowe dachu płaskiego (izolacja spadkowa, membrana) | często poza SSO, wyceniane osobno |
| Instalacje, tynki, wylewki, elewacja | stan deweloperski |
| Wymiana gruntu, zabezpieczenie ścian wykopu, odwodnienie | wyceniane po badaniach geotechnicznych |
| Mury oporowe, rozbiórki, niecka basenu | pozycje dodatkowe |
| Wywóz nadmiaru ziemi | zależnie od oferty – sprawdź |
Wniosek dla porównywania ofert: porównuj tylko oferty o tym samym zakresie. Brak zaplecza budowy, wywozu ziemi, izolacji fundamentów czy ścian działowych obniża „cenę za metr” o 10–20%. Inwestor jednak nie oszczędza na tym ani złotówki, tylko płaci później.
Wycena domu w stanie surowym
2. Ile kosztuje dom w stanie surowym w 2026 roku – szybkie widełki
2.1. Ile kosztuje dom w stanie surowym za m² według typu (2025–2026)
Ceny netto, bez pozycji dodatkowych (mury oporowe, basen, rozbiórki).
| Typ budynku | Liczba budów | Mediana [zł/m² PU] | Przedział typowy (25–75%) | Min–max |
|---|---|---|---|---|
| Bez piwnicy, dach stromy | 9 | 3 730 | 3 680–4 260 | 2 840–4 950 |
| Bez piwnicy, dach płaski | 3 | 2 920 | 2 680–3 760 | 2 440–4 610 |
| Z piwnicą lub garażem podziemnym, dach stromy | 11 | 3 610 | 3 210–4 430 | 3 060–5 050 |
| Z piwnicą, dach płaski | 4 | 3 360 | 3 220–3 760 | 3 120–4 640 |
| Wszystkie domy 2025–2026 | 27 | ok. 3 670 | 3 110–4 290 | 2 440–5 050 |
Jak czytać tę tabelę:
- Dom w stanie surowym z piwnicą nie jest wyraźnie droższy za m² PU, bo piwnica dokłada też powierzchni użytkowej. Podnosi natomiast kwotę całkowitą: część podziemna kosztuje 2 800–3 500 zł za m² rzutu.
- Dom w stanie surowym z dachem płaskim nie musi być droższy. Zwykle zastępuje go dodatkowy strop żelbetowy, a warstwy izolacyjne stropodachu (ok. 450 zł/m²) wycenia się poza SSO. Licząc z tymi warstwami, dom z dachem płaskim wychodzi zwykle drożej.
2.2. 2.2. Mały czy duży dom w stanie surowym – cena za m² (2025–2026)
| Powierzchnia użytkowa | Liczba budów | Mediana [zł/m²] | Przedział typowy |
|---|---|---|---|
| poniżej 250 m² | 6 | 3 870 | 3 630–4 250 |
| 250–350 m² | 13 | 3 360 | 3 130–3 730 |
| 350 m² i więcej | 8 | 4 000 | 3 110–4 550 |
Mały dom w stanie surowym jest droższy za m², bo koszty stałe rozkładają się na mniejszą powierzchnię. Z kolei duże domy w naszej bazie też wychodzą drożej. To zwykle rezydencje z garażem podziemnym, dużymi rozpiętościami stropów i rozbudowaną konstrukcją żelbetową, więc w tym przypadku standard przeważa nad efektem skali.
2.3. Ile kosztuje dom w stanie surowym – kwoty dla typowych metraży (2026, netto)
Przedział wynika z typowego zakresu 3 330–4 110 zł/m². Wartość środkowa to mediana 3 730 zł/m².
| PU [m²] | Dolna granica | Wartość środkowa | Górna granica |
|---|---|---|---|
| 120 | 400 tys. zł* | 450 tys. zł* | 495 tys. zł* |
| 150 | 500 tys. zł | 560 tys. zł | 615 tys. zł |
| 180 | 600 tys. zł | 670 tys. zł | 740 tys. zł |
| 200 | 665 tys. zł | 745 tys. zł | 820 tys. zł |
| 250 | 835 tys. zł | 935 tys. zł | 1,03 mln zł |
| 300 | 1,00 mln zł | 1,12 mln zł | 1,23 mln zł |
| 350 | 1,17 mln zł | 1,31 mln zł | 1,44 mln zł |
| 400 | 1,33 mln zł | 1,49 mln zł | 1,64 mln zł |
| 500 | 1,67 mln zł | 1,87 mln zł | 2,06 mln zł |
* Domy poniżej 150 m² są zwykle o 10–15% droższe za m² niż wynika z tej tabeli.
Ta tabela daje widełki z dokładnością ok. ±20%. Do dokładności ok. ±10% potrzebna jest metoda elementowa z rozdziału 6.
3. Ile kosztował dom w stanie surowym w latach 2021–2026
3.1. Cena za m² powierzchni użytkowej – mediany roczne
| Rok | Liczba budów | Mediana [zł/m² PU netto] | Zmiana r/r | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 2021 | 21 | 2 460 | – | przedział 2 160–3 000 |
| 2022 | 7 | 2 920 | +19% | skok cen materiałów, zwłaszcza stali |
| 2023 | 4 | – | – | za mała próba, by podać medianę |
| 2024 | 3 | ok. 2 810 | – | mała próba, orientacyjnie |
| 2025 | 12 | 3 980 | – | nowy, pełniejszy szablon kosztorysu |
| 2026 | 15 | 3 730 | −6% | przedział 3 330–4 110, stabilizacja stawek |
Skąd wzrost o 51%?
Wzrost 2021 → 2026: +51% w cenie za m². Na ten wzrost składają się dwa zjawiska:
- Ceny jednostkowe (materiał + robocizna) wzrosły o ok. 36% (ważony koszyk pozycji, tabela 3.3).
- Reszta, czyli ok. 11%, to większy zakres i wyższy standard: więcej piwnic i garaży podziemnych, płyt fundamentowych, żelbetu w ścianach, nowoczesnej architektury z dużymi przeszkleniami. Dochodzi do tego pełne zaplecze budowy (prace przygotowawcze urosły z ok. 14 tys. do ok. 50 tys. zł) i jawne liczenie kosztów pośrednich oraz zysku.
Spadek mediany w 2026 o 6% wynika głównie z innego zestawu budów. Natomiast stawki jednostkowe nie spadły: na przykład beton podrożał w tym czasie o 13%, a stal i deskowania nie zmieniły ceny.
3.2. Ceny jednostkowe najważniejszych pozycji (mediany z kosztorysów, zł netto, stawki kompletne z materiałem i robocizną)
| Pozycja | Jedn. | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Zmiana 2021→2026 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stal zbrojeniowa z montażem | kg | 8,6 | 9,0 | 8,7 | 7,9 | 8,8 | 7,9 | −8% |
| Beton płyty stropowej z pompą | m³ | 450 | 520 | 540 | 523 | 644 | 725 | +61% |
| Beton ław fundamentowych | m³ | 420 | 520 | 515 | 575 | 644 | 725 | +73% |
| Chudy beton | m³ | 380 | 465 | 490 | 500 | 600 | 600 | +58% |
| Deskowanie płyty stropu | m² | 100 | 100 | 100 | 131 | 163 | 163 | +62% |
| Deskowanie ścian żelbetowych | m² | 195 | 165 | 225 | 235 | 279 | 263 | +35% |
| Murowanie ścian nośnych (ceramika, silikat, bk) | m² | 195 | 253 | 300 | 290 | 289 | 301 | +54% |
| Ściany działowe murowane | m² | 150 | 206 | 230 | 210 | 217 | 204 | +36% |
| Więźba dachowa z drewna impregnowanego | m² połaci | 153 | 165 | 165 | – | 181 | 181 | +19% |
| Pokrycie blachą (rąbek, panel) | m² | 300 | 350 | 415 | 400 | 326 | 408 | +36% |
| Wykop mechaniczny | m³ | 25 | 42 | 60 | 45 | 36 | 38 | +50% |
| Termoizolacja ścian fundamentowych (XPS) | m² | 99 | 133 | 134 | 144 | 138 | 163 | +66% |
Dodatkowe stawki z kosztorysów 2026 (pojedyncze pozycje, orientacyjnie):
| Pozycja | Jedn. | Cena 2026 netto |
|---|---|---|
| Dachówka ceramiczna płaska – krycie | m² | ok. 234 |
| Gąsiory ceramiczne | mb | ok. 277 |
| Kontrłaty | m² | ok. 43 |
| Membrana dachowa | m² | ok. 15 |
| Rynny ukryte (systemowe, EPDM) | mb | ok. 427 |
| Rury spustowe ukryte w termoizolacji | mb | ok. 252 |
| Obróbki blacharskie rynien (aluminium) | mb | ok. 197 |
| Komin systemowy z kanałem wentylacyjnym | mb | ok. 1 320 |
| Okno wyłazowe dachowe z kołnierzem | szt. | ok. 5 200 |
| Deskowanie słupów żelbetowych | m² | ok. 320–380 |
| Deskowanie podciągów i nadproży | m² | ok. 312 |
| Deskowanie schodów (obmiar w mb stopni) | mb | ok. 320 |
| Izolacja przeciwwilgociowa ścian fundamentowych | m² | ok. 88 |
| Folia kubełkowa | m² | ok. 15 |
| Kanalizacja podposadzkowa | mb | ok. 225 |
| Uziemienie – otok z bednarki 30×4 | mb | ok. 53 |
| Geodezyjne wytyczenie budynku | kpl. | ok. 4 900 |
| Kontener budowlany (biuro / szatnia) | miesiąc | ok. 860 |
| Kontener sanitarny | miesiąc | ok. 500 |
| Kontener na odpady budowlane z wywozem | szt. | ok. 1 900 |
Punkt odniesienia z 2017 r. (oferta stanu surowego innego wykonawcy z regionu): stal zbrojeniowa 4,10 zł/kg, murowanie ścian nośnych 155 zł/m², ławy fundamentowe 640 zł/m³. Od 2017 r. stawki kompletne za murowanie i beton mniej więcej się podwoiły.
3.3. Indeks do przeliczania starych ofert na ceny 2026
Indeks obliczono jako ważony koszyk stawek jednostkowych: beton 25%, deskowania 20%, stal 15%, murowanie 15%, dach 15%, izolacje 10%.
| Rok oferty | Indeks (2026 = 1,00) | Mnożnik do cen 2026 |
|---|---|---|
| 2021 | 0,737 | × 1,36 |
| 2022 | 0,819 | × 1,22 |
| 2023 | 0,868 | × 1,15 |
| 2024 | 0,875 | × 1,14 |
| 2025 | 0,974 | × 1,03 |
| 2026 | 1,000 | × 1,00 |
Przykład: dom w stanie surowym wyceniony w 2022 r. na 900 tys. zł netto kosztowałby dziś ok. 900 000 × 1,22 = 1,10 mln zł.
3.4. Jak zmieniła się struktura kosztu SSO
| Element | 2020–2021 | 2022–2023 | 2025 | 2026 |
|---|---|---|---|---|
| Prace przygotowawcze | 2% | 2% | 5% | 5% |
| Roboty ziemne, fundamenty, posadzka na gruncie | 31% | 23% | 34% | 37% |
| Ściany konstrukcyjne | 15% | 16% | 14% | 14% |
| Stropy (z belkami, wieńcami, schodami) | 17% | 17% | 25% | 18% |
| Dach | 27% | 33% | 21% | 23% |
| Kominy | 1% | 1% | 1% | 2% |
| Ściany działowe | 4% | 4% | 3% | 4% |
| Pozycje dodatkowe | 9% | 4% | 9% | 9% |
Wskaźniki elementów (mediany, zł netto):
| Wskaźnik | 2020–2021 | 2022–2023 | 2025 | 2026 (przedział typowy) |
|---|---|---|---|---|
| Strop kompletny [zł/m² stropu] | 632 | 710 | 824 | 717 (659–823) |
| Dach stromy kompletny [zł/m² połaci] | 656 | 860 | 940 | 848 (675–1 003) |
| Ściany konstrukcyjne [zł/m² ściany] | 341 | 418 | 582 | 534 (457–582) |
| Ziemne + fundamenty + posadzka [zł/m² PU] | 718 | 657 | 1 149 | 1 231 (1 063–1 456) |
| Ściany działowe [zł/m²] | 155 | 219 | 228 | 210 |
| Prace przygotowawcze [zł na budowę] | 13 800 | 15 400 | 53 900 | 50 600 |
3.5. Z czego składa się cena (kosztorysy 2025–2026, 24 budowy)
| Składnik | Udział (mediana) | Zakres |
|---|---|---|
| Materiały | 37,1% | 26–53% |
| Robocizna | 30,6% | 22–39% |
| Koszty pośrednie (kierownictwo, biuro, transport, ubezpieczenia) | 15,0% | – |
| Podwykonawcy i sprzęt | 11,1% | 3–22% |
| Zysk operacyjny wykonawcy | 5,9% | 3–11% |
4. Przykłady rzeczywistych kosztorysów (bez nazw inwestycji)
4.1. Ile kosztował dom w stanie surowym – kosztorysy 2025–2026
Ceny netto bez pozycji dodatkowych. „Fund.” to roboty ziemne + fundamenty + posadzka na gruncie. Kolumny „Fund.”, „Ściany”, „Stropy” i „Dach (udział)” pokazują udział w cenie SSO. Strop i dach podano w zł za m² stropu i za m² połaci.
Domy do 300 m² PU
| PU [m²] | Piwnica | Dach | Cena SSO netto | zł/m² PU | Fund. | Ściany | Stropy | Dach (udział) | Strop [zł/m²] | Dach [zł/m² połaci] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 160 | nie | stromy, rozbudowany | 646 tys. | 4 035 | 18% | 16% | 12% | 46% | 659 | 924 |
| 165 | tak | stromy | 835 tys. | 5 052 | 43% | 12% | 15% | 19% | 1 013 | 727 |
| 218 | nie | stromy | 944 tys. | 4 323 | 23% | 29% | 13% | 21% | 505 | 897 |
| 223 | nie | płaski | 652 tys. | 2 917 | 42% | 22% | 21% | – | 561 | – |
| 226 | tak | stromy | 814 tys. | 3 611 | 33% | 12% | 20% | 25% | 755 | 598 |
| 233 | nie | stromy | 863 tys. | 3 701 | 18% | 20% | 29% | 26% | 1 163 | 983 |
| 254 | tak | stromy | 854 tys. | 3 362 | 37% | 11% | 20% | 14% | 715 | – |
| 263 | nie | stromy | 979 tys. | 3 726 | 25% | 20% | 12% | 34% | 717 | 1 003 |
| 277 | nie | stromy, poddasze | 827 tys. | 2 990 | 23% | 19% | 17% | 31% | 850 | 675 |
| 282 | nie | stromy | 1 202 tys. | 4 258 | 26% | 17% | 28% | 19% | 1 149 | 780 |
| 285 | tak | płaski | 1 319 tys. | 4 636 | 43% | 16% | 31% | – | 976 | – |
| 285 | nie | stromy, ceramika | 1 050 tys.* | 3 683 | 23% | 19% | 25% | 16% | 751 | 618 |
* W tej kwocie jest rozbiórka istniejącego budynku za 87,5 tys. zł. Bez niej SSO kosztuje ok. 962 tys. zł (3 376 zł/m²).
Domy powyżej 300 m² PU
| PU [m²] | Piwnica | Dach | Cena SSO netto | zł/m² PU | Fund. | Ściany | Stropy | Dach (udział) | Strop [zł/m²] | Dach [zł/m² połaci] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 302 | tak | stromy | 933 tys. | 3 094 | 38% | 20% | 19% | 15% | 669 | 940 |
| 313 | tak | stromy | 982 tys. | 3 133 | 39% | 14% | 12% | 31% | 656 | 848 |
| 323 | tak | płaski | 1 051 tys. | 3 255 | 42% | 15% | 36% | – | 833 | – |
| 328 | tak | stromy | 1 079 tys. | 3 290 | 37% | 20% | 15% | 18% | 659 | 838 |
| 336 | tak | płaski | 1 166 tys. | 3 472 | 51% | 12% | 34% | – | 813 | – |
| 339 | garaż podziemny | płaski | 1 560 tys. | 4 608 | 59% | 18% | 18% | – | 702 | – |
| 348 | nie | płaski | 849 tys. | 2 439 | 26% | 26% | 43% | – | 651 | – |
| 362 | nie | stromy | 1 029 tys. | 2 842 | 20% | 12% | 26% | 39% | 904 | 1 085 |
| 364 | tak | stromy | 1 650 tys. | 4 539 | 35% | 11% | 32% | 14% | 918 | 1 264 |
| 367 | tak | stromy | 1 586 tys. | 4 319 | 38% | 13% | 31% | 14% | 1 191 | 1 323 |
| 412 | nie | stromy, duży | 2 040 tys. | 4 953 | 38% | 22% | – | 32% | – | 777 |
| 466 | tak | stromy | 1 712 tys. | 3 674 | 40% | 4% | 20% | 26% | 507 | 1 246 |
| 500 | tak | płaski z małym dachem | 2 296 tys. | 4 593 | 32% | 9% | 49% | 5% | 1 360 | – |
| 564 | tak | stromy | 1 724 tys. | 3 059 | 36% | 12% | 17% | 27% | 744 | 920 |
| 862 | tak | płaski | 2 690 tys. | 3 121 | 45% | 16% | 28% | – | 650 | – |
Co pokazują te kosztorysy
- Najdroższe za m² (4 300–5 050 zł) są domy z ciężką częścią podziemną (fundamenty powyżej 40% ceny) albo ze stropami powyżej 900 zł/m² (duże rozpiętości, podciągi, wsporniki).
- Najtańsze za m² (2 440–3 000 zł) to domy o prostej bryle, bez piwnicy, z prostym stropem (poniżej 700 zł/m²).
- Najszerzej różnią się udziały fundamentów (18–59%) i dachu (0–46%). To one decydują o odchyleniu od średniej.
4.2. Kosztorysy 2021–2022 (dla porównania, ceny z tamtego okresu)
| Rok | PU [m²] | Cena SSO netto | zł/m² PU |
|---|---|---|---|
| 2021 | 115 | 397 tys. | 3 452 |
| 2022 | 175 | 537 tys. | 3 067 |
| 2022 | 175 | 547 tys. | 3 124 |
| 2021 | 181 | 425 tys. | 2 350 |
| 2021 | 183 | 350 tys. | 1 911 |
| 2021 | 185 | 399 tys. | 2 162 |
| 2021 | 192 | 431 tys. | 2 245 |
| 2021 | 225 | 477 tys. | 2 122 |
| 2021 | 228 | 685 tys. | 3 005 |
| 2021 | 232 | 693 tys. | 2 986 |
| 2021 | 232 | 571 tys. | 2 461 |
| 2021 | 233 | 572 tys. | 2 459 |
| 2021 | 249 | 599 tys. | 2 404 |
| 2021 | 252 | 670 tys. | 2 658 |
| 2021 | 269 | 536 tys. | 1 993 |
| 2021 | 274 | 852 tys. | 3 117 |
| 2021 | 280 | 521 tys. | 1 860 |
| 2022 | 287 | 837 tys. | 2 916 |
| 2021 | 292 | 1 651 tys. | 5 655 |
| 2022 | 304 | 956 tys. | 3 144 |
| 2021 | 306 | 623 tys. | 2 034 |
| 2021 | 310 | 886 tys. | 2 859 |
| 2022 | 320 | 749 tys. | 2 341 |
| 2021 | 345 | 862 tys. | 2 497 |
| 2022 | 349 | 1 009 tys. | 2 895 |
| 2022 | 396 | 600 tys. | 1 515 |
| 2021 | 483 | 1 681 tys. | 3 481 |
| 2021 | 704 | 3 531 tys. | 5 015 |
Jak przeliczyć stare ceny na 2026 rok
Żeby porównać te ceny z dzisiejszymi, pomnóż je przez indeks z tabeli 3.3 (2021: × 1,36, 2022: × 1,22). Przykład: dom w stanie surowym o powierzchni 249 m², wyceniony w 2021 r. na 599 tys. zł, kosztowałby dziś ok. 815 tys. zł.
5. Od czego zależy, ile kosztuje dom w stanie surowym
Poniżej czynniki uszeregowane od największego wpływu na cenę.
5.1. Grunt, posadowienie i część podziemna (30–60% ceny)
- Warunki gruntowe. Grunt słabonośny, nasypy i woda gruntowa oznaczają głębsze posadowienie, wymianę gruntu (150–250 zł/m³ z wywozem), drenaż, odwodnienie wykopu i szczelną hydroizolację. Dlatego badanie geotechniczne przed wyceną to najtańszy sposób na uniknięcie dopłat.
- Spadek terenu. Dom na stoku oznacza ściany oporowe, częściową piwnicę, większe wykopy i ściany fundamentowe żelbetowe. W naszej bazie dom ok. 360 m² na stoku w górach kosztował ponad 9 600 zł/m² PU, z czego 62% przypadło na fundamenty.
- Ławy czy płyta fundamentowa. Różnica jest mała i bywa w obu kierunkach. Dla domu 263 m²: ławy 891 tys. zł, płyta 869 tys. zł. Dla domu 226 m²: ławy 891 tys. zł, płyta 946 tys. zł. Płyta opłaca się przy słabym gruncie i prostym rzucie.
- Piwnica i garaż podziemny. Część podziemna kosztuje 2 800–3 500 zł za m² rzutu (wykop, płyta, ściany żelbetowe, hydroizolacja, XPS, strop nad piwnicą). W domu 339 m² z garażem podziemnym fundamenty stanowiły 59% ceny SSO.
- Wywóz urobku. 60–90 zł/m³. Przy piwnicy to często kilkaset m³ ziemi.
5.2. Bryła i wielkość – jaki dom w stanie surowym jest najtańszy
- Efekt skali. Dlatego dom w stanie surowym o powierzchni 150 m² jest za m² zwykle o 10–15% droższy niż dom 250 m².
- Zwartość bryły. Każdy uskok, wykusz i narożnik dokłada ścian, wieńców, fundamentów i krawędzi dachu. Najtańszy jest prostokąt o proporcjach ok. 1:1,5.
- Kondygnacje.
- Dom parterowy ma na każdy m² PU najwięcej fundamentu i dachu.
- Dom z poddaszem użytkowym oszczędza na stropie, ale ma większy i bardziej złożony dach.
- Dom piętrowy ze stropem nad piętrem ma najkorzystniejszy stosunek konstrukcji do powierzchni.
- Wysokość kondygnacji. 3,0 m zamiast 2,7 m to ok. 10% więcej ścian, słupów i deskowań pionowych.
5.3. Konstrukcja i architektura
-
Udział żelbetu
Ściana żelbetowa 25 cm kosztuje 650–750 zł/m², a ściana murowana z wieńcami i nadprożami ok. 500–540 zł/m². Duże przeszklenia narożne, wsporniki, nadwieszenia i otwarte przestrzenie wymagają podciągów, słupów i nadproży żelbetowych. Ich deskowanie jest drogie: słupy 320–380 zł/m², podciągi 312 zł/m².
-
Stropy
Kompletny strop monolityczny kosztuje 650–850 zł/m². Przy dużych rozpiętościach, wspornikach i grubych płytach dochodzi do 1 000–1 360 zł/m² (w tabeli 4.1 widać to przy domach 233, 282, 367 i 500 m²).
-
Dach
- Kompletny dach stromy kosztuje 675–1 000 zł za m² połaci, mediana ok. 850 zł.
- Cenę podnoszą kosze, lukarny, duży kąt, blacha na rąbek, dachówka ceramiczna, rynny ukryte i okna dachowe.
- Dom 160 m² z poddaszem miał 324 m² połaci, czyli dwa razy więcej niż PU, i dach stanowił 46% ceny.
-
Materiał ścian
Ceramika, silikat i beton komórkowy różnią się o kilkanaście procent na m² ściany. Jednak więcej zależy od grubości, liczby otworów i nadproży niż od samego materiału.
5.4. Ceny materiałów (ok. 37% ceny)
Najważniejsze materiały to beton, stal, ceramika, drewno, XPS i pokrycie dachowe. W latach 2021–2026 beton podrożał o ok. 60–70%, a izolacje o ok. 65%. Stal po szczycie w 2022 r. jest dziś tańsza niż w 2021 r. Dlatego oferta sprzed 2–3 lat wymaga przeliczenia indeksem z tabeli 3.3.
Ogólne zmiany cen w budownictwie publikuje Główny Urząd Statystyczny
5.5. Robocizna i dostępność ekip (ok. 31%)
Najbardziej pracochłonne są deskowania i zbrojenie drobnych elementów: słupów, nadproży, schodów i wieńców. W rezultacie konstrukcja z wieloma takimi elementami jest droga nawet przy małej ilości betonu. W sezonie (kwiecień–październik) ekipy są obłożone. Z kolei praca zimą wymaga dogrzewania betonu i osłon.
5.6. Organizacja budowy i logistyka
- Zaplecze budowy przez 6 miesięcy kosztuje 30–60 tys. zł.
- Na ciasnej działce w mieście trzeba użyć dźwigu, uwzględnić brak miejsca na składowanie, ograniczenia godzin pracy i ochronę sąsiednich budynków. To zwykle +5–10%.
- Liczy się też dojazd dla pompy i gruszek z betonem oraz odległość od betoniarni.
5.7. Koszty pośrednie, ryzyko i zysk wykonawcy (ok. 21%)
Koszty pośrednie (kierownictwo budowy, biuro, transport, ubezpieczenia) to ok. 15%, a zysk ok. 6%. Wykonawca, który ich nie wykazuje, ukrywa je w stawkach albo nie ma z czego pokryć ryzyka. Ponadto narzut rośnie przy niepełnej dokumentacji, gdy ilości są „szacunkowe” albo brakuje projektu wykonawczego konstrukcji.
5.8. Forma umowy
- Ryczałt przenosi ryzyko na wykonawcę, więc zawiera bufor.
- Kosztorys powykonawczy jest tańszy na starcie, ale ostateczna kwota jest nieznana.
- Klauzula waloryzacyjna na beton i stal obniża cenę ofertową przy długich budowach.
- Materiały inwestora zmniejszają kwotę oferty, ale przenoszą na inwestora ryzyko dostaw.
5.9. VAT
Budowa domu jednorodzinnego do 300 m² PU jest objęta stawką 8%. W większym domu część do 300 m² ma 8%, a nadwyżka 23%, proporcjonalnie do powierzchni. Ceny porównuj zawsze netto.
6. Jak samodzielnie wycenić dom w stanie surowym z dokładnością ok. 10%
Metoda sumuje koszty elementów. Każdy element ma swoją „jednostkę wyceny” i stawkę kompletną 2026 (materiał, robocizna, sprzęt, koszty pośrednie i zysk).
Krok 1. Ustal ilości
Najlepiej odczytać je z projektu: z rzutów, przekrojów i zestawień. Jeśli projektu jeszcze nie ma, użyj wskaźników z tabeli. Wyliczono je z ilości w 27 kosztorysach z lat 2025–2026.
| Ilość | Z projektu | Szacunek bez projektu (wskaźnik) | Typowy zakres |
|---|---|---|---|
| Powierzchnia zabudowy (Z) | rzut parteru po obrysie ścian zewn. | piętrowy: 0,55 × PU; z poddaszem: 0,65 × PU; parterowy: 1,15 × PU | – |
| Ściany zewnętrzne i nośne [m²] | obwód × wysokość − otwory + ściany nośne wewn. | 1,0 × PU (lub 4,4 × √Z × 3,1 m × liczba kondygnacji × 0,85) | 0,8–1,4 × PU |
| Stropy [m²] | suma płyt stropowych (z nad piwnicą) | piętrowy ze stropem nad piętrem: 1,2 × PU; piętrowy bez stropu nad piętrem lub z poddaszem: 0,6 × PU; z piwnicą: + powierzchnia piwnicy | 0,6–1,6 × PU |
| Połać dachu stromego [m²] | powierzchnia połaci z okapami | 1,6 × Z (piętrowy), 2,0 × Z (poddasze użytkowe), 1,45 × Z (parterowy) | 0,5–2,0 × PU |
| Ściany działowe [m²] | długość × wysokość − drzwi | 0,6 × PU | 0,5–0,95 × PU |
| Kominy [mb] | wysokość kominów | 8 mb (jeden komin systemowy) | 0–16 mb |
Krok 2. Pomnóż ilości przez stawki elementów (2026, netto)
| Element | Jednostka | Stawka bazowa | Zakres typowy | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Prace przygotowawcze | ryczałt | 30 000 zł + 60 zł × PU | 35–60 tys. zł | zaplecze, prąd, geodezja, odpady, ogrodzenie |
| Ziemne + fundamenty + posadzka – bez piwnicy | m² PU | 880 zł | 650–1 100 | lub 1 400–1 500 zł za m² zabudowy |
| Ziemne + fundamenty + posadzka – z piwnicą | m² PU | 1 410 zł | 1 200–1 650 | lub 3 100 zł za m² rzutu piwnicy + 1 450 zł za m² reszty zabudowy |
| Ziemne + fundamenty – ciężkie (garaż podziemny, stok, woda) | m² PU | 2 000 zł | 1 650–2 700 | po badaniu geotechnicznym |
| Ściany konstrukcyjne (murowane z wieńcami, nadprożami, słupami) | m² ściany | 540 zł | 460–600 | ceramika ≈ silikat ≈ bk (±5%) |
| Ściany żelbetowe 25 cm | m² ściany | 700 zł | 650–750 | gdy żelbet > 30% ścian |
| Strop monolityczny kompletny (z belkami, wieńcami, schodami) | m² stropu | 740 zł | 650–850 | gęstożebrowy ok. 620, duże rozpiętości 900–1 350 |
| Dach stromy kompletny – dachówka ceramiczna | m² połaci | 850 zł | 680–1 000 | więźba, membrana, łaty, pokrycie, obróbki, rynny, wyłaz |
| Dach stromy – blachodachówka | m² połaci | 700 zł | 600–800 | |
| Dach stromy – dachówka betonowa | m² połaci | 760 zł | 650–850 | |
| Dach stromy – blacha na rąbek | m² połaci | 950 zł | 850–1 100 | |
| Dach płaski – bez warstw (attyki, obróbki) | m² dachu | 130 zł | 100–200 | płyta stropodachu liczona w stropach |
| Dach płaski – z warstwami (izolacja spadkowa, membrana) | m² dachu | 450 zł | 380–550 | |
| Okno dachowe / wyłaz z kołnierzem | szt. | 4 500 zł | 3 000–6 000 | |
| Ściany działowe murowane | m² | 210 zł | 195–240 | |
| Kominy systemowe z okuciem | mb | 2 000 zł | 1 500–2 500 | ok. 16 tys. zł za komin 8 mb |
Krok 3. Zastosuj korekty
| Sytuacja | Korekta | Do czego |
|---|---|---|
| Dach złożony (kosze, lukarny, wiele połaci) | × 1,12 do × 1,25 | dach |
| Stropy o rozpiętości > 6 m, wsporniki, balkony | × 1,2 do × 1,5 | stropy |
| Duże przeszklenia z podciągami, nowoczesna bryła | + 10% | ściany i stropy |
| Spadek terenu | × 1,15 | fundamenty |
| Słaby grunt, woda gruntowa | × 1,3 (plus wymiana gruntu osobno) | fundamenty |
| Ciasna działka miejska, dźwig | × 1,05 | całość |
| Dom poniżej 150 m² PU | + 5% | całość |
| Oferta z wcześniejszego roku | mnożnik z tabeli 3.3 | całość |
Krok 4. Zsumuj, dodaj pozycje dodatkowe i VAT
| Pozycja dodatkowa | Stawka orientacyjna 2026 netto |
|---|---|
| Rozbiórka istniejącego domu z wywozem | 75–90 tys. zł |
| Mur oporowy | ok. 3 500 zł/mb |
| Niecka basenowa (stan surowy) | ok. 110 tys. zł |
| Wymiana gruntu | 150–250 zł/m³ |
| Wywóz nadmiaru ziemi | 60–90 zł/m³ |
SSO netto = Σ (ilość × stawka) × korekty + pozycje dodatkowe SSO brutto = netto × 1,08 (dom do 300 m² PU)
Dokładność metody – test na rzeczywistych kosztorysach
Metodę z kroków 1–4 sprawdziliśmy na 27 kosztorysach z lat 2025–2026, używając rzeczywistych ilości z tych kosztorysów:
| Miara | Wynik |
|---|---|
| Kosztorysy z błędem do ±10% | 16 z 27 (59%) |
| Kosztorysy z błędem do ±15% | 17 z 27 (63%) |
| Mediana błędu bezwzględnego | 8,5% |
| Największe błędy | domy z garażem podziemnym, ze ścianami piwnic w całości żelbetowymi, ze stropami powyżej 1 000 zł/m² |
Dla porównania sama cena za m² (3 700 zł × PU) na tych samych 27 budowach myli się w medianie o ok. 18%, a w skrajnych przypadkach o 25–50%.
Wniosek: dla domu na płaskiej działce, z typową konstrukcją i ilościami z projektu metoda trafia z dokładnością ok. 10%. Dla domów z ciężką częścią podziemną, na stoku lub z nietypową konstrukcją żelbetową użyj stawki „fundamenty ciężkie” i korekt stropów. Jednak nawet wtedy traktuj wynik jako widełki ±15%, a nie cenę ofertową.
7. Przykłady wyceny krok po kroku
Przykład A: dom piętrowy 285 m² PU, bez piwnicy, ławy, dach stromy z dachówki ceramicznej
| Element | Ilość | Stawka | Koszt |
|---|---|---|---|
| Prace przygotowawcze | 30 000 + 60 × 285 | – | 47 100 zł |
| Ziemne + fundamenty + posadzka | 285 m² PU | 880 zł | 250 800 zł |
| Ściany konstrukcyjne | 300 m² | 540 zł | 162 000 zł |
| Stropy (nad parterem i piętrem) | 342 m² | 740 zł | 253 100 zł |
| Dach (dachówka ceramiczna) | 280 m² połaci | 850 zł | 238 000 zł |
| Ściany działowe | 190 m² | 210 zł | 39 900 zł |
| Komin | 8 mb | 2 000 zł | 16 000 zł |
| Razem netto | 1 006 900 zł (3 533 zł/m²) |
Rzeczywisty kosztorys domu o tej powierzchni z 2026 r. wyniósł 962 tys. zł bez rozbiórki. Różnica: +4,6%.
Przykład B: dom z poddaszem użytkowym 160 m² PU, bez piwnicy, rozbudowany dach
| Element | Ilość | Stawka | Koszt |
|---|---|---|---|
| Prace przygotowawcze | 30 000 + 60 × 160 | – | 39 600 zł |
| Ziemne + fundamenty + posadzka | 160 m² PU | 880 zł | 140 800 zł |
| Ściany konstrukcyjne | 200 m² | 540 zł | 108 000 zł |
| Strop nad parterem | 113 m² | 740 zł | 83 600 zł |
| Dach (połać z projektu, wiele połaci) | 324 m² | 850 zł | 275 400 zł |
| Ściany działowe | 96 m² | 210 zł | 20 200 zł |
| Komin | 8 mb | 2 000 zł | 16 000 zł |
| Razem netto | 683 600 zł (4 273 zł/m²) |
Rzeczywisty kosztorys z 2026 r.: 646 tys. zł. Różnica: +5,9%. Gdyby połać policzyć wskaźnikiem (2,0 × zabudowa ≈ 210 m²), wynik byłby o ok. 100 tys. zł za niski. Dlatego w domach z poddaszem połać dachu trzeba wziąć z projektu.
Przykład C: dom 336 m² PU z piwnicą, dach płaski (warstwy poza SSO)
| Element | Ilość | Stawka | Koszt |
|---|---|---|---|
| Prace przygotowawcze | 30 000 + 60 × 336 | – | 50 200 zł |
| Ziemne + fundamenty + część podziemna | 336 m² PU | 1 410 zł | 473 800 zł |
| Ściany konstrukcyjne | 319 m² | 540 zł | 172 300 zł |
| Stropy (z nad piwnicą i stropodachem) | 492 m² | 740 zł | 364 100 zł |
| Ściany działowe | 200 m² | 210 zł | 42 000 zł |
| Komin | 8 mb | 2 000 zł | 16 000 zł |
| Razem netto | 1 118 400 zł (3 329 zł/m²) |
Rzeczywisty kosztorys z 2026 r.: 1 166 tys. zł. Różnica: −4,1%.
8. Jak sprawdzić otrzymaną ofertę na dom w stanie surowym
8.1. Trzy liczby, które szybko pokazują, czy oferta jest realna (2026, netto)
| Wskaźnik | Za nisko (sprawdź zakres) | Typowo | Wysoko (zapytaj o uzasadnienie) |
|---|---|---|---|
| Strop [zł za m² stropu] | < 590 | 650–850 | > 935 |
| Dach stromy [zł za m² połaci] | < 610 | 675–1 000 | > 1 100 |
| Ściany konstrukcyjne [zł za m² ściany] | < 410 | 455–600 | > 660 |
| Fundamenty + ziemne [zł za m² PU] | < 950 (z piwnicą) / < 650 (bez) | 1 060–1 460 | > 1 600 |
| Cała oferta [zł za m² PU] | < 3 000 | 3 300–4 100 | > 4 600 |
8.2. Pozycje, których najczęściej brakuje w ofertach (koszt do doliczenia, 2026)
| Pozycja | Typowy koszt netto |
|---|---|
| Zaplecze budowy: kontenery, WC, prąd, ogrodzenie (6 miesięcy) | 20–30 tys. zł |
| Geodezyjne wytyczenie budynku | ok. 5 tys. zł |
| Wywóz odpadów (kontenery) | ok. 7–8 tys. zł |
| Wywóz nadmiaru ziemi z wykopu | 10–30 tys. zł (60–90 zł/m³) |
| Odbiór dna wykopu przez geologa | ok. 1 tys. zł |
| Izolacje przeciwwilgociowe i termiczne fundamentów | 12–20 tys. zł |
| Kanalizacja podposadzkowa | ok. 7 tys. zł |
| Uziemienie (otok z bednarki) | ok. 3,5 tys. zł |
| Schody żelbetowe | ok. 11 tys. zł |
| Kominy z okuciem | ok. 16 tys. zł |
| Rynny, rury spustowe, obróbki | 20–30 tys. zł |
| Okna dachowe / wyłaz | ok. 5 tys. zł/szt. |
| Ściany działowe murowane | 35–45 tys. zł |
8.3. Lista kontrolna: oferta na dom w stanie surowym
- Czy zakres jest identyczny we wszystkich porównywanych ofertach (tabela 8.2)?
- Czy ilości pochodzą z projektu wykonawczego konstrukcji, czy są „szacunkowe”? Stal liczona wskaźnikowo to częste źródło dopłat.
- Ile kosztuje m² stropu, m² połaci i m² ściany (tabela 8.1)?
- Co jest wyłączone: wymiana gruntu, zabezpieczenie wykopu, odwodnienie, mury oporowe, warstwy stropodachu?
- Jak długo cena jest ważna i czy umowa ma klauzulę waloryzacyjną?
- Czy ceny są netto, a jeśli brutto – z jaką stawką VAT?
9. Najczęstsze pytania: ile kosztuje dom w stanie surowym (FAQ)
Ile kosztuje dom w stanie surowym 150 m² w 2026 roku?
Ok. 500–620 tys. zł netto (3 330–4 110 zł/m²). Małe domy są często o 10–15% droższe za m², więc realnie 550–680 tys. zł. Brutto z VAT 8%: ok. 600–735 tys. zł.
Ile kosztuje dom w stanie surowym 200 m²?
Ok. 665–820 tys. zł netto, mediana ok. 745 tys. zł. Przy piwnicy lub skomplikowanym dachu do ok. 900 tys. zł.
Ile kosztuje dom w stanie surowym 300 m²?
Ok. 1,0–1,23 mln zł netto, mediana ok. 1,12 mln zł. W naszych kosztorysach 2025–2026 domy 280–340 m² kosztowały od 0,83 do 1,56 mln zł netto.
Ile kosztuje dom w stanie surowym za m² w 2026 roku?
Mediana z 15 kosztorysów 2026: 3 730 zł/m² PU netto. Połowa budów mieściła się w przedziale 3 330–4 110 zł/m².
O ile podrożał dom w stanie surowym od 2021 roku?
Cena za m² wzrosła o ok. 51% (2 460 → 3 730 zł/m²). Same stawki materiałów i robocizny wzrosły o ok. 36%. Resztę wzrostu tłumaczy pełniejszy zakres i wyższy standard budów.
Co jest najdroższe w stanie surowym?
Roboty ziemne z fundamentami i posadzką: ok. 37% ceny w 2026 r. Dalej są dach (ok. 23%), stropy (ok. 18%) i ściany (ok. 14%).
Czy płyta fundamentowa jest droższa od ław?
Zwykle różnica nie przekracza ±6%. W naszych równoległych wycenach raz tańsza była płyta, raz ławy.
Czy piwnica się opłaca?
Kosztuje 2 800–3 500 zł za m² rzutu, czyli mniej więcej tyle, ile średni m² całego domu w SSO. Za m² PU dom z piwnicą nie wychodzi więc wyraźnie drożej. Kwota całkowita rośnie jednak o 300–600 tys. zł.
Czy dach płaski jest droższy od stromego?
W samym SSO zwykle nie, bo warstwy izolacji stropodachu wycenia się osobno. Z warstwami (ok. 450 zł/m²) i attykami dach płaski jest zwykle droższy od prostego dachu stromego z blachodachówki.
Ile kosztuje m² stropu żelbetowego?
Kompletny strop monolityczny z belkami, wieńcami i schodami: 650–850 zł/m² (2026), przy dużych rozpiętościach do 1 350 zł/m². Sama płyta (deskowanie + zbrojenie + beton): ok. 450–500 zł/m².
Ile kosztuje m² dachu w stanie surowym?
Kompletny dach stromy: 675–1 000 zł za m² połaci, mediana ok. 850 zł. Blachodachówka ok. 700 zł, dachówka ceramiczna ok. 850 zł, blacha na rąbek ok. 950 zł.
Ile kosztuje stal zbrojeniowa i beton w 2026?
Stal z montażem: 7,9–8,8 zł/kg. Beton C25/30 z pompą i robocizną: ok. 725 zł/m³ (płyty i ławy).
Jaki VAT obowiązuje przy budowie domu?
8% dla domu do 300 m² PU. Przy większej powierzchni nadwyżka jest opodatkowana stawką 23%.
10. Słownik
| Termin | Znaczenie |
|---|---|
| SSO | stan surowy otwarty: konstrukcja + dach, bez okien i drzwi |
| SSZ | stan surowy zamknięty: SSO + stolarka okienna i drzwiowa, bramy |
| PU | powierzchnia użytkowa wg projektu |
| Powierzchnia zabudowy (Z) | rzut budynku po zewnętrznym obrysie ścian |
| Połać | powierzchnia dachu mierzona po spadku, z okapami |
| Stawka kompletna | cena za jednostkę obejmująca materiał, robociznę, sprzęt, koszty pośrednie i zysk |
| Mediana | wartość środkowa: połowa budów była tańsza, połowa droższa |
| Przedział typowy | środkowe 50% budów (od 25. do 75. percentyla) |
Dom z dachem płaskim w stanie surowym
Metodologia i zastrzeżenia
- Źródło: kosztorysy ofertowe wykonawcy stanu surowego otwartego z lat 2020–2026 (184 pliki). Do statystyk wybrano jedną, ostateczną wersję kosztorysu na budowę: 63 domy jednorodzinne z podaną powierzchnią użytkową. Pominięto hale, budynki usługowe, kamienicę, wersje robocze, oferty podwykonawców i oferty szacunkowe bez przedmiaru.
- Ceny są netto, w poziomie z daty kosztorysu. Mediany i percentyle liczono dla każdego roku osobno. W latach 2023 (4 budowy) i 2024 (3 budowy) próba jest mała, więc wartości z tych lat są orientacyjne.
- Od 2025 r. kosztorysy powstają w nowym szablonie, który jawnie liczy koszty pośrednie i zysk oraz pełniejsze zaplecze budowy. Część wzrostu cen 2024→2025 wynika z tej zmiany.
- Stawki elementów to mediany z kosztorysów 2025–2026. Dokładność metody (±10% dla ok. 60% budów, mediana błędu 8,5%) zmierzono na tych samych kosztorysach, z których pochodzą stawki. Natomiast na nowych projektach błąd może być nieco większy.
- Dane dotyczą głównie Krakowa i okolic. Z kolei w innych regionach poziom cen może różnić się o 5–15%.
- Artykuł nie jest ofertą handlową. Wiążącą cenę daje wyłącznie kosztorys sporządzony na podstawie projektu budowlanego i wykonawczego.
Zobacz także nasz artykuł: Jak wybrać materiał na ściany zewnętrzne? Porównanie najpopularniejszych rozwiązań murowych.